Akwarystyka morska JadwigaMorska.pl
Zoanthusy, często określane przez akwarystów jako Zoanthid, Zoanthus lub po prostu Zoa, należą do najbardziej popularnych organizmów hodowanych w akwariach rafowych. Przyciągają uwagę ogromną różnorodnością kolorów, stosunkowo niewielkimi wymaganiami i zdolnością do tworzenia efektownych kolonii pokrywających skałę.
W handlu i wśród akwarystów powszechnie nazywa się je koralowcami, chociaż pod względem systematycznym należą do rzędu Zoantharia, klasy Anthozoa i typu Cnidaria, czyli parzydełkowców. Są więc blisko spokrewnione z koralowcami i ukwiałami, ale nie należą do koralowców kamiennych Scleractinia.
Najczęściej spotykane w akwariach są przedstawiciele rodzajów Zoanthus oraz Palythoa.
Pojedynczy polip ma cylindryczną podstawę zakończoną okrągłą tarczą gębową otoczoną wieńcem niewielkich czułków. Poszczególne polipy połączone są tkanką i z czasem mogą tworzyć rozległe kolonie.
Ich największą ozdobą jest kolorystyka. Spotykamy odmiany zielone, czerwone, pomarańczowe, żółte, różowe, fioletowe, niebieskie oraz wielobarwne. Tarcza gębowa, środek polipa i jego „fartuszek” mogą mieć zupełnie odmienne kolory.
To właśnie ogromna liczba kombinacji barw i wzorów spowodowała, że wiele odmian otrzymało własne nazwy handlowe i kolekcjonerskie.
Dla początkującego akwarysty oba rodzaje mogą wyglądać podobnie.
Zoanthus zazwyczaj tworzy stosunkowo niewielkie, wyraźnie oddzielone polipy. U przedstawicieli rodzaju Palythoa polipy bywają większe, a ich tkanka może zawierać drobiny piasku i innych materiałów pobieranych ze środowiska.
W praktyce akwarystycznej granica pomiędzy poszczególnymi odmianami nie zawsze jest łatwa do określenia wyłącznie na podstawie wyglądu.
Wiele odmian rzeczywiście należy do stosunkowo odpornych mieszkańców akwarium rafowego i dlatego często trafiają do zbiorników początkujących akwarystów.
Nie oznacza to jednak, że Zoanthusy są niezniszczalne.
Najlepiej rozwijają się w stabilnym akwarium o prawidłowym zasoleniu, temperaturze i podstawowych parametrach wody. Źle reagują przede wszystkim na gwałtowne zmiany warunków, bardzo silne światło bez wcześniejszej aklimatyzacji, bezpośredni intensywny przepływ wody oraz długotrwałe pogorszenie jakości wody.
Dobrze zaaklimatyzowana kolonia może natomiast rosnąć bardzo szybko i w sprzyjających warunkach stopniowo pokrywać sąsiednią skałę.
Większość popularnych Zoanthusów hodowanych w akwariach żyje w symbiozie z fotosyntetyzującymi mikroorganizmami z rodziny Symbiodiniaceae, tradycyjnie określanymi jako zooksantelle.
Dzięki fotosyntezie dostarczają one gospodarzowi znaczną część potrzebnej energii. Nie oznacza to jednak, że same zooksantelle odpowiadają za wszystkie spektakularne kolory Zoanthusów.
Za zielone, czerwone, pomarańczowe, niebieskie czy fluorescencyjne barwy polipów odpowiadają również pigmenty oraz białka fluorescencyjne występujące w tkankach zwierzęcia.
Dlatego światło wpływa nie tylko na tempo wzrostu kolonii, lecz również na jej wygląd.
Tempo wzrostu jest bardzo zależne od odmiany.
Niektóre Zoanthusy potrafią wypuszczać nowe polipy bardzo szybko i w ciągu kilku miesięcy stworzyć dużą kolonię. Inne, zwłaszcza bardziej kolekcjonerskie odmiany, mogą rosnąć znacznie wolniej.
Na tempo wzrostu wpływają między innymi:
Nie warto więc oceniać stanu koralowca wyłącznie na podstawie liczby nowych polipów.
Przy Zoanthusach i szczególnie Palythoa trzeba pamiętać o możliwości występowania palytoxyny.
Nie oznacza to, że każda kolonia zawiera niebezpieczną ilość toksyny. Ponieważ jednak bez analizy laboratoryjnej nie jesteśmy w stanie tego wiarygodnie stwierdzić, najlepiej przyjąć zasadę, że z każdym Zoanthusem i Palythoa obchodzimy się ostrożnie.
Podczas cięcia lub fragowania używaj rękawiczek oraz okularów ochronnych. Nie dotykaj oczu ani ust podczas pracy i dokładnie umyj ręce oraz narzędzia po jej zakończeniu.
Nigdy nie gotuj skały pokrytej Zoanthusami lub Palythoa, nie polewaj jej wrzątkiem i nie podgrzewaj jej w celu usunięcia kolonii. Powstający aerozol może być niebezpieczny dla osób znajdujących się w pomieszczeniu.
Szczególną ostrożność należy zachować podczas cięcia polipów, ponieważ uszkodzona tkanka może uwalniać płyn.
Niewiele grup organizmów rafowych oferuje tak dużą różnorodność kolorów na tak niewielkiej powierzchni.
Można z nich tworzyć wielobarwne „Zoa gardens”, umieszczać kilka odmian na jednej wydzielonej skale albo hodować pojedyncze, rzadkie odmiany kolekcjonerskie.
Przy odpowiednim świetle i stabilnych parametrach zdrowa kolonia Zoanthus może przez wiele lat stanowić jeden z najbardziej kolorowych elementów akwarium rafowego.